როგორ ხვდებოდნენ ახალ წელს სამეგრელოში
სამეგრელოში ახალი წელი კალანდას სახელით არის ცნობილი და მისი განუყოფელი ატრიბუტი ჩიჩილაკია. საახალწლოდ მორთულ მეგრულ სახლში ყველაზე გამოსაჩენ ადგილას სწორედ ის გვხვდებოდა, სხვადასხვა ხილით, ტკბილეულით, სუროსა და დაფნის ტოტებითა თუ ძვირფასი ნივთებით და აბრეშუმის ძაფებით მორთული. ჩიჩილაკს თხილის ტოტებისგან თლიან, რადგან თხილი, კაკალთან ერთად, ერთ-ერთ ყველაზე მოსავლიან მცენარედ მიიჩნეოდა.
ჩიჩილაკის ისტორიას ძალიან ღრმა ფესვები აქვს წარსულში. მას წმინდა ბასილი დიდის სახელს უკავშირებენ და „ბასილას წვერსაც" ეძახიან. თუმცა, ქრისტიანობამდელ ეპოქაში ბასილა მზის წარმართული ღვთაება იყო და ახალი წლის აღნიშნვაც სწორედ მისი თაყვანისცემის სიმბოლოდ აღიქმებოდა.
სამეგრელოში ასევე აცხობდნენ ბასილას ღვეზელს, რომელშიც კვერცხის გულს დებენ. ღვეზელთან ერთად საახალწლო ტაბლაზე ხაჭაპურებს, საგანგებოდ გამზადებულ საცივს, ხილს, ტკბილეულს, მოხარშულ გოგრას, ღვინოს, ფელამუშსა და შემწვარი ღორის თავსაც ათავსებენ.
ახალ წელს სამეგრელოში თოფის სროლით ხვდებოდნენ. არსებობდა ისეთი ტრადიციაც, რომელსაც „სტუმრის მოტაცება" ერქვა. როგორც წესი, ამ ჩვეულებაში მთელი უბანი იღებდა მონაწილეობას და ხალხი ერთმანეთს ეჯიბრებოდა, ვინ ვის დაასწრებდა სტუმრის წართმევას. სამეგრელოს სტუმრობისას დროშიც რომ გემოგზაურათ და გატაცებული სტუმარი აღმოჩენილიყავით, მასპინძელი ოჯახი აუცილებლად დაგასაჩუქრებდათ და მეორე დღემდე არ გაგიშვებდათ სახლიდან.
კიდევ ერთ ძველებურ საახალწლო ჩვეულებას „ტყაპობა" ერქვა. ამ უცნაური სახელის მქონე არანაკლებ უცნაური ტრადიციის მიხედვით, ახალი წლის საღამოს გოგოები და ბიჭები ერთმანეთს სიმინდის ცომით თხუპნიდნენ. ითვლებოდა, რომ ასეთი შეჯიბრებიდან „სუფთად გამოსული" იმ წელს ბედნიერი და გამარჯვებული გაატარებდა.
